*Sırbistan’da öğrenci listesinin seçim zaferinden sonra Voyvodina kamu televizyonu, yıllardır tek taraflı yayın yaptığını kabul ederek izleyicilerden özür diledi. RTV’deki yönetim değişikliğini, ülkenin ulusal kamu yayıncısı RTS’nin genel müdürünün istifası izledi
BELGRAD – Sırbistan’da 25 Ekim’de yapılan parlamento seçimlerinin ardından kamu yayıncılığında hesaplaşma başladı. Voyvodina Radyo Televizyonu’nun (RTV) haber bülteni, geçmiş yayın politikasına yönelik eleştirilerin kabul edildiği bir özür açıklamasıyla açıldı. Ulusal kamu yayıncısı Sırbistan Radyo Televizyonu’nda (RTS) ise Genel Müdür Manja Grçiç görevinden ayrıldı.
DW Türkçe’nin haberine konu olan gelişmeler, Sırp basınına da yansıdı. N1 ve Insajder’in aktardığına göre RTV’nin 26 Ekim saat 17.00 bülteninde önce seçim sonuçlarını kutlayan Novi Sadlıların görüntüleri gösterildi. Sunucu Goran Eror, kanalın önceki gece izleyicilere aktarmadığı görüntülerin bunlarla sınırlı olmadığını belirterek kamu yayıncısının uzun yıllardır görevini yerine getirmediğini söyledi.
TEK TARAFLI YAYIN İTİRAFI
Eror, bazı gerçeklerin görmezden gelindiğini, eleştirel habercilik yapılmadığını ve gerekli soruların sorulmadığını belirtti. İzleyicilere yönelik açıklamasında, “Bunun için izleyicilerimize özür borçluyuz” ifadesini kullandı.
Kurumdaki bazı çalışanların gazetecilerin ve editörlerin özgürce, meslek ilkelerine uygun çalışabilmesi için mücadele ettiğini anlatan Eror, bu mücadelenin zamanında sonuç vermediğini kabul etti. Açıklamada, kamuoyunun güvenini yeniden kazanmak için bir sürecin başladığı vurgulandı.
RTV’nin saat 17.00 haber bülteninin RTS tarafından da yayımlanması, özür açıklamasının ulusal ekrana taşınmasını sağladı.
ÖNCE RTV’DE DEĞİŞİM, ARDINDAN RTS’DE İSTİFA
RTV’de Birinci Program’ın yayın yönetmenliğini vekâleten yürüten Nenad Çaçiç istifa etti. Yerine Blažo Popoviç atanırken, program direktörlüğüne Predrag Novkoviç getirildi.
N1’in aktardığına göre, yayın yönetiminin değiştirilmesi Nezavisnost sendikasının yaklaşık bir yıl önce dile getirdiği talepler arasındaydı. Sendika, kurumun güvenilirliğinin zedelendiğini ve iktidar yanlısı habercilik yapıldığını savunuyordu.
RTS Genel Müdürü Manja Grçiç de 28 Ekim’de istifasını sundu. Euronews Sırbistan’ın yayımladığı açıklamada Grçiç, kararını kamu yayıncısının içinde bulunduğu koşulları değerlendirerek aldığını, kurumun çalışmalarının kesintisiz sürmesini amaçladığını belirtti.
BBC Sırpça’ya konuşan Nezavisnost sendikası temsilcisi Dane Markovski, iki sendikanın Grçiç’le görüşerek hem bazı yöneticilerin değiştirilmesini hem de kendisinin istifasını istediğini doğruladı.
SEÇİMDE ÖĞRENCİ LİSTESİ ÖNE GEÇTİ
Medya kuruluşlarındaki gelişmeler, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç’in desteklediği listenin parlamento seçimlerinde öğrenci listesinin gerisinde kalmasının ardından yaşandı.
Sırbistan Cumhuriyet Seçim Komisyonunun, sandıkların yüzde 97,56’sının işlendiği aşamada açıkladığı ön sonuçlara göre “Öğrenci Listesi – Öğrenciler Kazanıyor” yüzde 52,71, “Aleksandar Vuçiç – Birleşik Sırbistan” listesi ise yüzde 39,17 oy aldı.
Bu sonuç, parlamento çoğunluğuna ilişkin bir değişimi ifade ediyor. Vuçiç’in cumhurbaşkanlığı görevi ile partisinin parlamentodaki konumu ayrı değerlendirilmek durumunda.
Öğrenci hareketinin yükselişinde, Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonundaki beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan protestolar belirleyici oldu. Göstericiler, facianın sorumlularının ortaya çıkarılmasını ve yolsuzluk iddialarının soruşturulmasını istedi.
MEDYA İZLEME VERİLERİ DENGESİZLİĞİ GÖSTERDİ
Seçim öncesindeki yayınlara ilişkin bağımsız izleme çalışmaları da medya tartışmasının merkezinde yer alıyor.
Sosyal Araştırmalar Bürosu BIRODI, 9 Eylül–15 Ekim döneminde Informer TV’de yürüttüğü 24 saatlik izleme sonucunda, Vuçiç’in seçim listesini destekleyen yayınlara 257 saat, öğrenci listesini olumsuz biçimde ele alan yayınlara ise 241 saat ayrıldığını açıkladı.
Seçim gözlem kuruluşu CRTA da seçim ortamına ilişkin değerlendirmesinde, büyük medya kuruluşlarının iktidar lehine kullanılmasına ve bilgi akışını kontrol altına alma çabalarına dikkat çekti.
MACARİSTAN’DAKİ ÖZRÜ HATIRLATTI
Sırbistan’daki açıklama, Macaristan’da Viktor Orban döneminin sona ermesinden sonra kamu televizyonu M1’de yaşanan gelişmeyi hatırlattı.
DW’nin temmuz ayındaki haberine göre M1, haber yayınlarına ara vererek siyah ekran üzerinde geçmişteki yanlış bilgilendirmeler nedeniyle özür mesajı yayımlamıştı. Gelişme, yeni Başbakan Peter Magyar’ın kamu medyasını yeniden düzenleme girişimleri kapsamında değerlendirilmişti.
Her iki ülkedeki örnekler, siyasi değişimin ardından kamu yayıncılarının geçmiş yayın politikalarının da sorgulanmaya başladığını ortaya koydu.
Kaynaklar: DW Türkçe, N1/Beta, Insajder, Euronews Sırbistan, BBC Sırpça, Sırbistan Cumhuriyet Seçim Komisyonu, BIRODI ve CRTA