*Romanya’da 16-74 yaş grubunun yüzde 17,8’i üretken yapay zekâ kullanırken Avrupa Birliği ortalaması yüzde 32,7’ye ulaştı. En az 10 çalışanı olan işletmeler arasında yapay zekâ kullananların oranı Romanya’da yüzde 5,2, AB genelinde ise yüzde 20 oldu
BÜKREŞ – Romanya, 2025’te hem bireylerin üretken yapay zekâ kullanımında hem de şirketlerin yapay zekâ teknolojilerinden yararlanmasında 27 Avrupa Birliği ülkesi arasında son sırada yer aldı. Friedrich Ebert Vakfı Romanya Temsilciliğinin Monitorul Social projesi kapsamında 4 Kasım’da yayımladığı analiz, temel dijital becerilerde Romanya ile AB ortalaması arasındaki farkın son dört yılda büyüdüğünü ortaya koydu.
Avrupa İstatistik Ofisinin (Eurostat) araştırmasında 16-74 yaş grubundaki katılımcılara, anketten önceki üç ay içinde metin, görsel veya kod üretebilen yapay zekâ araçlarını kullanıp kullanmadıkları soruldu. İlk sıradaki Danimarka’da katılımcıların yüzde 48,4’ü bu soruya olumlu yanıt verdi. Romanya’nın hemen üzerinde yüzde 19,9 ile İtalya ve yüzde 22,5 ile Bulgaristan yer aldı.
ŞİRKETLERDE FARK DÖRT YILDA İKİ KATINI AŞTI
Romanya’da en az 10 çalışanı olan işletmelerin yüzde 5,2’si 2025’te faaliyetlerinde yapay zekâ teknolojisi kullandı. AB genelinde bu oran 2021’de yüzde 7,7 iken 2025’te yüzde 20’ye ulaştı. Böylece Romanya’daki şirketler, 2025’te dahi AB’nin dört yıl önceki kullanım düzeyinin gerisinde kaldı. Monitorul Social’in hesabına göre Romanya ile AB ortalaması arasındaki fark bu dönemde 6,3 puandan 14,7 puana çıktı.
Mesleki amaçlı kullanımda da benzer bir tablo ortaya çıktı. Monitorul Social’in analizine göre Romanya’da 16-74 yaş grubunun yüzde 5,2’si üretken yapay zekâyı işi için kullandı. AB genelinde bu oran yüzde 15’i aştı.
DİJİTAL BECERİLERDE 2030 HEDEFİ UZAKTA
Romanya’da en az temel düzeyde dijital beceriye sahip kişilerin oranı 2021’den 2025’e yüzde 27,8’den yüzde 31,8’e yükseldi. Aynı dönemde AB ortalaması yüzde 53,9’dan yüzde 60,4’e çıktı. Romanya ilerleme kaydetse de AB ortalamasıyla arasındaki fark 26,1 puandan 28,6 puana yükseldi.
Avrupa Birliği, 2030’a kadar nüfusun yüzde 80’inin en az temel düzeyde dijital beceri kazanmasını hedefliyor. Monitorul Social’in hesabına göre son dört yıldaki artış hızı sürerse Romanya’nın bu düzeye ulaşması yaklaşık 48 yıl alacak.
Analizde gelir düzeyi ile internet erişiminin ülkeler arasındaki farkı ancak kısmen açıkladığı belirtildi. Satın alma gücüne göre kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla Yunanistan’da AB ortalamasının yüzde 68’i, Romanya’da ise yüzde 78’i düzeyindeydi. Buna karşılık Yunanistan’da üretken yapay zekâ kullananların oranı yüzde 44,1 ile Romanya’dakinin iki katını aştı. Son üç ayda internete giren kişiler arasında da üretken yapay zekâ kullanımı Romanya’da yüzde 19,1’de kalırken AB genelinde yüzde 34,8’i buldu.
GENÇLERDE DE ROMANYA SON SIRADA
Romanya’da 16-24 yaş grubunun yüzde 44,1’i üretken yapay zekâ kullandı. Bu oran ülke ortalamasının iki katını aşsa da aynı yaş grubunda AB ortalaması yüzde 63,8’e ulaştı. Romanya böylece gençlerin kullanımında da son sırada yer aldı.
Öğrenciler arasında kullanım oranı Romanya’da yüzde 53,5, AB genelinde yüzde 72 oldu. Avrupa ortalamasına en çok yaklaşan grup yükseköğrenim mezunlarıydı. Bu grupta kullanım oranı Romanya’da yüzde 41’e, AB’de yüzde 49’a ulaştı. Ancak Romanya, yükseköğrenim görmüş gençlerin nüfus içindeki payı bakımından da AB sonuncusu.
Monitorul Social, okul eğitiminin yanı sıra yetişkinlerin dijital becerilerini geliştirecek programlara düzenli yatırım yapılması gerektiğini vurguladı. Analize göre aksi halde Romanya’da çalışanların önemli bir bölümü yapay zekânın sağlayacağı verimlilik artışından yararlanamayabilir. Bu durum hem ülke içindeki eşitsizlikleri hem de Romanya ile diğer AB ülkeleri arasındaki farkı büyütebilir.