*ABD’de ara seçimlerin ardından Kongre’de çoğunluğu ele geçiren Demokratların, Başkan Donald Trump yönetimiyle yakın ilişkiler kuran büyük şirketleri soruşturmaya hazırlanması Amerikan iş dünyasında endişeye yol açtı. Apple, Meta, Elon Musk’ın şirketleri ve Wall Street bankaları mercek altında. Kongre’nin doğrudan ceza verme yetkisi bulunmasa da şirketlerin siyasi iktidarla ilişkilerine ait belgelerin açıklanması ciddi sonuçlar doğurabilir
WASHINGTON – ABD’de 3 Kasım’da yapılan ara seçimlerin ardından Kongre’nin her iki kanadında çoğunluğu elde eden Demokratların kapsamlı soruşturma hazırlıkları, Amerikan iş dünyasında hareketliliğe neden oldu. Başkan Donald Trump yönetimiyle yakın ilişkiler geliştiren teknoloji şirketleri, savunma sanayisi kuruluşları, finans kurumları ve büyük yatırımcılar, yeni dönemde karşılaşabilecekleri Kongre denetimlerine hazırlanıyor.
Washington Post gazetesinin 6 Kasım tarihli haberinde, Trump’a yakınlaşmak için yarışan Amerikan şirketlerinin şimdi geniş kapsamlı soruşturmalarla karşı karşıya kalabileceği belirtildi.
Reuters haber ajansı da 5 ve 6 Kasım tarihlerinde yayımladığı araştırmalarda, Washington’daki büyük hukuk bürolarının şirketlerden gelen başvurular nedeniyle yoğun bir hazırlık dönemine girdiğini, Wall Street bankalarının da daha sıkı denetime hazırlandığını bildirdi.
TEKNOLOJİ DEVLERİ İLK HEDEFLER ARASINDA
Demokratların incelemeyi planladığı şirketler arasında Apple, Meta ve milyarder Elon Musk’ın yönettiği kuruluşlar bulunuyor.
Washington Post’a göre Apple’ın, ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesinin (ICE) faaliyetleriyle bağlantılı takip uygulamalarına ilişkin tutumu araştırılabilecek. Meta’nın veri merkezi yatırımlarında kullandığı gizlilik anlaşmaları da inceleme başlıkları arasında yer alıyor.
Elon Musk’ın şirketlerinin Trump yönetimiyle ticari ilişkileri, federal sözleşmeleri ve yapay zekâ teknolojilerinin kamu faaliyetlerinde kullanımı da gündemde.
Reuters, Musk’ın iş dünyasındaki faaliyetlerinin Demokratların Kongre’deki yeni denetim yetkilerinden etkilenebileceğini bildirdi.
Soruşturma hazırlıkları, şirketlerin herhangi bir yasa ihlali gerçekleştirdiğinin kanıtlandığı anlamına gelmiyor. Demokratlar, siyasi iktidarla kurulan ilişkilerin kamu kararlarını etkileyip etkilemediğini araştırmak istiyor.
BEYAZ SARAY’A YAPILAN BAĞIŞLAR DA İNCELENECEK
Soruşturma gündeminin dikkat çekici başlıklarından biri, Trump’ın Beyaz Saray’da yaptırmayı planladığı balo salonu projesine şirketler tarafından sağlanan mali destek.
Reuters’ın haberine göre Demokrat Senatör Richard Blumenthal, projeye bağış yapan Apple, Meta, Google, Nvidia, Amazon ve Microsoft gibi şirketlerden belge talep etti.
Apple ve Nvidia’nın projeye ayrı ayrı 25 milyon dolar katkı taahhüdünde bulunduğu bildirildi. Federal hükümetle ticari ilişkileri bulunan bazı savunma ve teknoloji şirketleri de bağışçılar arasında yer aldı.
Blumenthal, şirketlerin Trump yönetimiyle mali ve ticari çıkar ilişkilerinin açıklığa kavuşturulmasını istiyor. Belgelerin gönüllü olarak verilmemesi hâlinde ocak ayında Kongre’nin bağlayıcı belge isteme yetkisinin kullanılabileceği belirtildi.
WALL STREET BANKALARI DA HAZIRLIK YAPIYOR
Soruşturma endişesi teknoloji şirketleriyle sınırlı kalmadı.
Reuters’ın 5 Kasım tarihli haberine göre Wall Street bankaları, Demokratların Kongre’deki çoğunluğu ele geçirmesinin ardından daha sıkı denetim olasılığına karşı hazırlıklara başladı.
Demokratların tüketici hakları, bankacılık uygulamaları, hayat pahalılığı ve finans kuruluşlarının kamu yönetimiyle ilişkileri üzerinde durması bekleniyor.
Senatör Elizabeth Warren ile Temsilciler Meclisi üyesi Maxine Waters’ın finans sektörüne yönelik denetimlerde önemli roller üstlenebileceği değerlendiriliyor.
Bankaların üst düzey yöneticilerinin Kongre komitelerinde ifade vermeye çağrılması da olasılıklar arasında bulunuyor.
KONGRE MAHKEME DEĞİL, PEKİ ŞİRKETLER NEDEN KORKUYOR?
Amerikan Kongresi’nin şirketleri soruşturma yetkisi bulunmasına karşılık, normal bir ceza mahkemesi gibi doğrudan mahkûmiyet veya para cezası verme yetkisi bulunmuyor.
Bununla birlikte Kongre komiteleri şirketlerden sözleşmeler, yazışmalar, mali kayıtlar ve başka belgeler isteyebiliyor. Şirket yöneticileri ifade vermeye çağrılabiliyor ve oturumlar kamuoyuna açık yapılabiliyor.
Bağlayıcı Kongre celplerine uyulmaması ise ayrı hukuki süreçlere yol açabiliyor.
Şirketlerin asıl endişesini, siyasi iktidarla ilişkilerine ait belgelerin kamuoyuna açıklanması ve bunların başka hukuki soruşturmalara zemin hazırlama olasılığı oluşturuyor.
Örneğin bir şirketin kamu ihalesi alması veya başkanlık yönetimiyle görüşmesi tek başına suç sayılmıyor. Ancak bu ilişkilerde hukuka aykırı çıkar sağlandığına ilişkin kanıtlar ortaya çıkarsa ilgili federal kurumlar veya savcılar ayrıca inceleme başlatabiliyor.
Soruşturma sonunda herhangi bir suç tespit edilmese bile kamuoyuna yansıyan belgeler şirketlerin itibarı, yatırımcı ilişkileri ve gelecekteki sözleşmeleri üzerinde etkili olabiliyor.
TRUMP AİLESİNİN TİCARİ İLİŞKİLERİ DE GÜNDEMDE
Demokratların inceleme planları yalnızca büyük şirketleri değil, Trump ailesinin ticari faaliyetlerini de kapsıyor.
Reuters’ın 5 Kasım tarihli araştırmasına göre Demokrat milletvekilleri, Trump ailesinin iş anlaşmalarını, Cumhuriyetçi bağışçılarla ilişkileri ve federal hükümetle bağlantılı ticari işlemleri soruşturma gündemine aldı.
Temsilciler Meclisi Denetim Komitesinin başına geçmesi beklenen Demokrat Robert Garcia, seçimlerin ardından şirketlere ve yönetim yetkililerine yönelik soruşturma hazırlıklarını duyurdu.
Senato Maliye Komitesine başkanlık etmesi beklenen Ron Wyden da belge isteme yetkisinin kullanılacağını açıkladı.
Demokratların hedefi, Trump yönetimi döneminde kamu kararlarıyla özel ticari çıkarlar arasında hukuka aykırı bağlantılar kurulup kurulmadığını araştırmak.
BEYAZ SARAY SORUŞTURMALARA KARŞI ÇIKIYOR
Trump yönetimi ise Demokratların soruşturma planlarına tepki gösterdi.
Reuters’a konuşan Beyaz Saray Sözcüsü Lauren Bis, Demokratların siyasi amaçlı soruşturmalarla Amerikan halkının çıkarlarına karşı hareket edeceğini savundu.
Beyaz Saray yetkilileri, yönetimin federal yürütme yetkilerini elinde bulundurmaya devam ettiğini vurguladı.
Demokratlar ise Kongre’nin denetim yetkisinin kullanılmasının kamu kaynaklarının ve siyasi iktidarla ticari ilişkilerin incelenmesi bakımından gerekli olduğunu belirtiyor.
Yeni Kongre döneminde yaşanabilecek anlaşmazlıkların, belge talepleri ve mahkeme süreçleri üzerinden uzun süre devam edebileceği değerlendiriliyor.
Amerikan iş dünyasında başlayan hazırlıklar, Washington’daki siyasi güç değişiminin büyük şirketler üzerindeki etkilerinin şimdiden hissedilmeye başlandığını gösteriyor.