*Romanya’da 869 milyon ley değerindeki kara yolu projesinde görev alan Türk şirketi Gün Al, çevre denetimindeki uygulamalara itiraz ederek Romanya Çevre Bakanlığına bağlı Ulusal Çevre Muhafızlarını mahkemeye verdi. Şirket, gerekli çevre izinlerine sahip olduğunu ve denetim tutanağında yanlış bilgiler bulunduğunu ileri sürüyor. Aynı projede iki ulaştırma yetkilisinin birbirinden farklı ilerleme oranları açıklaması, uygulamaların objektifliği konusunda soru işaretleri doğuruyor
BÜKREŞ – Romanya’da DN71 Bâldana–Târgoviște kara yolunun modernizasyonunda görev alan Türk şirketi Gün Al Madencilik İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret AŞ, Romanya Ulusal Çevre Muhafızları tarafından düzenlenen denetim tutanağının iptali için yargıya başvurdu.
Gün Al, başarılı uluslararası altyapı projeleriyle tanınan Türk şirketi ESTA İnşaat’ın da bulunduğu ortak girişimde yer alıyor.
Uyuşmazlık, 15 Ocak 2026 tarihli çevre denetiminden kaynaklanıyor. Denetim makamı, şantiye yerleşimi ve atıkların geçici depolanmasına ilişkin çeşitli önlemler alınmasını istedi.
Ancak Gün Al, denetimdeki bazı tespitlerin gerçeği yansıtmadığını ve mevcut çevre izinlerinin dikkate alınmadığını savunuyor.
ŞİRKETİN SAVUNMASINDA SOMUT BELGELER VAR
Gün Al’ın mahkemeye sunduğu savunmaya göre ana şantiye, 9 Eylül 2024 tarihli çevresel değerlendirme kararında belirtilen yerde bulunuyor.
Şirket, Conțești’deki asfalt tesisi, mobil beton santrali ve laboratuvarın ana şantiyeden ayrı bir üretim üssü olduğunu belirtiyor. Bu tesisler için 20 Şubat 2025 tarihli çevresel değerlendirme kararı ile 17 Aralık 2025 tarihli çevre izninin alındığını bildiriyor.
Gün Al, gerekli izinleri bulunan faaliyetler için yeniden bildirim istenmesinin gereksiz olduğunu, denetim tutanağının yeterince gerekçelendirilmediğini ve bazı bilgilerin yanlış kaydedildiğini ileri sürüyor.
Uluslararası ölçekte büyük altyapı projeleri gerçekleştiren deneyimli şirketlerin, çevre izinleri gibi temel yükümlülükleri göz ardı ederek yatırımlarını tehlikeye atacak hatalar yapması beklenen bir durum değil. Bu nedenle Gün Al’ın savunmasındaki belgelerin dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor.
Dava, görev yönünden verilen kararın ardından 2 Kasım’da Köstence İstinaf Mahkemesine kaydedildi. Henüz uyuşmazlığın esasına ilişkin karar bulunmuyor.
AYNI PROJEDE İKİ FARKLI İLERLEME ORANI
Yaklaşık 44 kilometrelik DN71 kara yolu projesi, çalışmaların ilerleme hızı nedeniyle de tartışma konusu oldu.
Romanya Ulaştırma Bakanlığı Devlet Sekreteri Horațiu Cosma, ekim ayında projedeki ilerlemenin yalnızca yüzde 18 olduğunu belirterek inceleme yapılmasını istedi.
Buna karşılık eski Ulaştırma Bakanlığı Devlet Sekreteri Ionuț-Cristian Săvoiu, kabul edilmiş iş programına göre gerçekleşme oranının yüzde 42 olduğunu açıkladı.
Aynı proje için ortaya konulan 24 puanlık fark, değerlendirmelerin hangi ölçütlere dayandığı sorusunu gündeme getirdi.
ESTA’NIN ULUSLARARASI DENEYİMİ
Gün Al’ın proje ortaklarından ESTA İnşaat, uluslararası alanda büyük ölçekli projeler gerçekleştirmiş deneyimli bir Türk şirketi. Uluslararası havalimanı inşaatları, büyük spor organizasyonları ve olimpiyatlar için gerçekleştirilen stadyum projeleri gibi önemli yatırımlarda görev alan ESTA, geniş teknik birikimiyle tanınıyor.
Şirketin adı 2020 yılında Bükreş 5. Bölge Belediyesinin yaklaşık 953 milyon ley tahmini bedelli ihalesi nedeniyle gündeme gelmişti. Dönemin belediye başkanı Daniel Florea yönetiminde açılan ihalenin ardından belediye şirketi çalışanları, işlerini kaybetme endişesiyle protestolar düzenlemişti. Ancak belediye yönetiminin değişmesinden sonra da ESTA ile çalışılmaya devam edilmiş, şirket dört yıllık sözleşme kapsamında park, yeşil alan ve kamusal alanların bakım ve düzenleme faaliyetlerini yürütmüştü. Sözleşme süresi 2024 yılında sona ermişti.
Büyük uluslararası projelerde deneyim kazanmış şirketlerin, temel çevre yükümlülüklerini yerine getirmeden önemli yatırımlara girişecekleri iddiasının somut ve güçlü delillerle desteklenmesi gerekiyor.
TÜRK ŞİRKETLERİNE KARŞI LOBİ FAALİYETLERİ
Gazete Balkan olarak geçmişte, özellikle Romanya’daki otobüs ve tramvay alımlarında Türk şirketlerinin karşılaştığı bazı olumsuz kampanyalara tanıklık ettik.
Bu süreçlerde Türk üreticiler aleyhine kamuoyu oluşturulmaya çalışıldığı, bazı medya yayınlarının ve çeşitli çevrelerin tutumlarının ihaleler üzerindeki etkisi dikkatimizi çekmişti.
Bu geçmiş tecrübelerimiz, Gün Al ve ESTA’nın yer aldığı projedeki gelişmelere de daha dikkatli bakmamızı gerektiriyor. Türk şirketleri aleyhine geçmişte faaliyet gösterdiğini gözlemlediğimiz çevrelerin bugün de medya ve etkili oldukları kişiler aracılığıyla devrede olabileceği izlenimini ediniyoruz.
Bu nedenle çevre denetiminin gerekçeleri ve uygulanan ölçütlerin açıklığa kavuşturulması önem taşıyor.
BİR TÜRK ŞİRKETİ SORUNU BRÜKSEL’E TAŞIMIŞTI
Romanya’daki uzun yıllara dayanan gazetecilik faaliyetlerimiz sırasında, başka bir Türk şirketinin çevre mevzuatıyla ilgili yaşadığı anlaşmazlığı Brüksel’e taşıdığına da tanıklık ettik.
Söz konusu şirketin Avrupa Birliği kurumları nezdindeki girişimlerinin ardından Romanya hükümetine gönderilen yazı üzerine sorun çözüme kavuşturulmuştu.
Bu örnek, idari uygulamalardan kaynaklanan anlaşmazlıkların gerektiğinde Avrupa Birliği düzeyinde de ele alınabildiğini gösteriyor.
DENETİM Mİ, GEREKSİZ BÜROKRATİK BASKI MI?
Romanya Çevre, Sular ve Ormanlar Bakanlığına bağlı Ulusal Çevre Muhafızları, çevre mevzuatını denetleme ve yaptırım uygulama yetkisine sahip bir devlet kurumu.
Çevre denetimleri kuşkusuz gerekli. Ancak denetimlerin somut gerekçelere dayanması, bütün yatırımcılara eşit uygulanması ve mevcut izinlerin dikkate alınması da aynı derecede önemli.
Gün Al’ın sunduğu çevre izinleri, aynı projeye ilişkin çelişkili ilerleme açıklamaları ve geçmişte bazı Türk şirketlerine yönelik yaşanan tartışmalar birlikte değerlendirildiğinde, burada gereksiz bir bürokratik baskı bulunup bulunmadığı sorusu önem kazanıyor.
Bu sorunun yanıtı yalnızca Gün Al ve ESTA için değil, Romanya’nın yabancı yatırımcılara sunduğu hukuki güven ortamı açısından da önem taşıyor.
Hamdi Yılmaz / Gazete Balkan